Tuy nhiên, Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn của việc xác định chỗ đứng của mình.

- Ông đánh giá như thế nào về kết quả Hội nghị kinh tế đối ngoại: Việt Nam - Ngôi sao đang lên tại châu Á?

Hội nghị đã tạo ra rất nhiều cơ hội để thảo luận, đối thoại. Ví dụ, phiên đối thoại với Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư rất thú vị. Bộ trưởng đã nhận được rất nhiều câu hỏi từ đại biểu. Các nhà đầu tư cố gắng để hiểu chính sách của VN liên quan đến vấn đề đầu tư như thế nào. Các DN và lãnh đạo VN đã trao đổi ý kiến, cải thiện môi trường đầu tư VN. Đồng thời, Chính phủ VN cũng nắm được những vấn đề nhà đầu tư quan tâm.

- Vấn đề nào được các nhà đầu tư quan tâm lớn nhất tại Hội nghị là gì, thưa ông?

Ví dụ, trong lĩnh vực bảo hiểm, Chính phủ đã đưa ra văn bản pháp luật mới, đồng thời, vẫn tồn tại một hệ thống luật và quy định trước đây có nội dung xung đột với quy định mới. Các nhà đầu tư băn khoăn văn bản luật nào có hiệu lực thực sự, và liệu VN thực sự muốn đưa ra một luật mới hay muốn trì hoãn mức độ thực hiện các cam kết. 

VN đang trong quá trình xây dựng luật ngày càng minh bạch hơn và có nhiều nỗ lực trong việc này. Nhưng đó là một lĩnh vực vô cùng phức tạp. Rõ ràng, VN đang trong giai đoạn chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, do đó, có quá nhiều điều luật cần chỉnh sửa. Không có câu trả lời đơn giản cho một câu hỏi phức tạp.

 - Các DN đã nhận được cam kết nào của Chính phủ về vấn đề này không?

Chính phủ VN rất cởi mở, sẵn sàng lắng nghe, giải thích chính sách và cân nhắc về những vấn đề được quan tâm. Các Bộ trưởng hứa sẽ chuyển vấn đề lên nội các để bàn bạc kỹ lưỡng. Tôi nghĩ đó là phản hồi rất tốt từ phía Chính phủ.

Thách thức lớn nhất là xác định chỗ đứng

- Dưới góc độ của một chuyên gia, theo ông, thách thức lớn nhất của VN trong quá trình phát triển là gì?

Có rất nhiều thách thức. Để phát triển, VN còn phải vượt qua một chặng đường dài. Thách thức lớn nhất là việc xác định VN đang đứng ở đâu và các nhà đầu tư đứng ở vị trí nào. 

Chính phủ VN còn phải giải quyết một khối lượng công việc khổng lồ, kể cả cơ hội tiếp cận cho các nhà đầu tư sau khi VN gia nhập WTO.

- VN hiện đứng ở vị trí nào trong nền kinh tế thế giới?

VN đang dần tham gia vào nền kinh tế thế giới. Tại thời điểm này, VN có thể đóng vai trò như là cơ sở sản xuất cấp địa phương. Tuy nhiên, bước lên một mức cao sẽ là thách thức lớn tiếp theo VN phải đối mặt.

Chính phủ VN hiện nay đang bắt đầu đưa ra các vấn đề, nhận diện thách thức, và cố gắng tạo sự thay đổi giá trị. Việc vượt qua các bẫy của một nước thu nhập trung bình không đơn giản. Tuy nhiên, tại thời điểm này, VN vẫn chưa đạt được mức phát triển này. Chúng ta vẫn phải đợi. 

- Trong quá trình đó, đâu là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam?

Việt Nam có nhiều lợi thế cạnh tranh, trước hết là nguồn lao động giá rẻ. 

Hai là, VN có tốc độ mức tăng tiêu dùng cao. Là một nước nghèo nhưng người VN có đủ tiền để chi tiêu trong mua sắm hàng hóa. Tính cả những giao dịch ngầm, không chính thức, GDP của VN có thể cao hơn nhiều so với tính toán hiện nay. Đối với các nền kinh tế bên ngoài và các nhà đầu tư, điều này đặc biệt quan trọng.

Một lợi thế nữa là sự sẵn sàng của Chính phủ trong việc nâng cấp mức độ cải cách, mở cửa cho các nhà đầu tư nước ngoài, thúc đẩy nhanh việc trở thành một nền kinh tế thị trường.

Việt Nam đã là một dạng con hổ của châu Á

- Đối mặt với những vấn đề phát triển, VN có thể học tập gì từ kinh nghiệm của các con hổ châu Á?

Các con hổ châu Á từng phải đối mặt với những vấn đề như của Việt Nam. Bài học rõ ràng nhất là các nước đều phải cân bằng lợi ích người dân và lợi ích của cộng đồng DN. 

VN cần phải rất lưu ý để điều này không xảy ra, đảm bảo sự cân bằng, không gây tác động xấu lên địa phương và cộng đồng DN cấp địa phương. Chính phủ phải đối mặt với thách thức này bằng những quy định, chính sách cụ thể.

Đồng thời, những bài học về làm luật, tăng cường sự minh bạch, rõ ràng trong chính sách với các nhà đầu tư ở khu vực, VN có thể học hỏi. 

Các nhà lãnh đạo VN khá cởi mở, và sẵn sàng mở cửa, để học hỏi và mang lại lợi ích cho nền kinh tế.

- Liệu VN có thể trở thành con hổ tiếp theo của châu Á?

Trên thực tế, VN đã là một dạng con hổ châu Á. Đúng là VN chưa trở thành một nước thu nhập trung bình, nhưng các bạn có tất cả những nhân tố của một con hổ tương lai. VN có một dân số đông, trẻ, luôn mong muốn học hỏi, sẵn sàng chi tiêu và tiết kiệm. Đó chính là những nhân tố của một con hổ.

Điều VN cần làm ngay lúc này là giữ một vị trí quan trọng trong nền kinh tế khu vực. 

Xây dựng kinh tế thị trường: Việt Nam có thể học từ sai lầm của Trung Quốc

- Trong cuộc đối thoại, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định, VN đã hoàn tất quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế thị trường. Ông có bình luận gì về nhận định này?

VN vẫn đang trong giai đoạn chuyển đổi từ kinh tế tập trung sang kinh tế thị trường. VN đang tiến nhanh trở thành một nền kinh tế thị trường nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm, còn chặng đường dài phải đi. 

VN còn quá nhiều DN nhà nước, 140 DN và đều là các DN chủ chốt. Các DN chủ chốt này đều chưa được cổ phần hóa, tư nhân hóa. Dù hàng nghìn DN đã được cổ phần hóa, nhưng đó chưa phải là những DN lớn, quan trọng. Những công việc khó khăn vẫn còn tiếp tục ở phía trước.

- Nghĩa là cổ phần hóa là khâu cốt yếu để VN thực sự là nền kinh tế thị trường?

Cổ phần hóa chỉ là một khâu. Điều quan trọng nữa là phải để cho DN được đóng đúng vai trò, hiệu quả hơn. Cổ phần hóa không làm nên một nền kinh tế thị trường dù nó góp phần đáng kể vào quá trình xây dựng một nền kinh tế thị trường.

- VN có thể áp dụng mô hình phát triển nào cho mình?

VN có quy trình khá tương đồng với Trung Quốc và tôi hy vọng, VN sẽ rút được kinh nghiệm từ những sai lầm của nước này. 

Mỗi nền kinh tế thị trường có mô hình phát triển riêng trong thể chế luật pháp, tự do hóa nền kinh tế. Chính phủ VN chắc chắn đã và đang nghiên cứu, học tập kinh nghiệm từ nhiều mô hình khác nhau.

- Xin cảm ơn ông!